आयुर्वेद व योगतज्ञ डॉ निलेश महाजन यांना PhD प्रदान

 

* आयुर्वेद व योगतज्ञ डॉ निलेश महाजन यांना PhD प्रदान *

बारामतीतील प्रसिद्ध आयुर्वेद व योगतज्ञ डॉ. निलेश महाजन यांना योगशास्त्र विषयात त्यांनी केलेल्या संशोधनासाठी भारत सरकारच्या उच्च शिक्षण विभागाचे , भारतीय भाषा समितीचे अध्यक्ष श्री चमू कृष्ण शास्त्री व कवी कुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठाचे कुलगुरू डॉ हरेराम त्रिपाठी त्यांच्या हस्ते पीएच.डी प्रदान करण्यात आली आहे. 

'कोविड 19 च्या संसर्गा पश्चात निर्माण होणाऱ्या लक्षणांवर यौगिक क्रियांची परिणामकारकता- एक चिकित्सक अध्ययन' हा त्यांचा संशोधनाचा विषय होता. नागपूर येथील कवी कुलगुरू कालिदास संस्कृत विद्यापीठामध्ये हा शोध प्रबंध सादर केला होता. कैवल्यधाम लोणावळा येथील सहाय्यक प्राध्यापक डॉ नीता विलास गाडे यांचे त्यांना मार्गदर्शन लाभले. 

गेल्या 100 वर्षांपासून योगशास्त्रात संशोधन करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या कैवल्यधाम या संशोधन केंद्रातून पीएच.डी पदवी प्राप्त करणारे ते पहिले विद्यार्थी ठरले आहेत. त्यासाठी सचिव ओ.पी. तिवारी आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी सुबोध तिवारी यांनी त्यांचे अभिनंदन केले. कोरोनाच्या काळामध्ये अनेक नागरिकांना मोफत योग प्रशिक्षण दिले होते, ज्याचा सकारात्मक फायदा झाल्याचे निरीक्षण अनेकांनी सांगितले होते. 

मार्गदर्शक डॉ नीता गाडे यांच्या प्रोत्साहन, त्यांचा योग तत्वज्ञानाचा अभ्यास आणि सोबत संशोधक दृष्टिकोन यामुळे शोध निबंध परिपूर्ण झाल्याचे डॉ निलेश महाजन यांनी नमूद केले. विद्यापीठातील योग विभागाचे अधिष्ठता डॉ कलापिनी अगस्ती, डॉ पराग जोशी, डॉ मधुसूदन पेन्ना यांचे वेळोवेळी सहकार्य लाभले. कैवल्यधाम संचालित गोर्धनदास सेकसेरिया योग महाविद्यालयाच्या प्राचार्या डॉ बंदिता सतपथी, डॉ निधीशकुमार यादव , PhD समन्वयक श्री संजय शेटे सर यांचे सहकार्य लाभले.  बारामतीतील डॉ अंजली खाडे, डॉ भक्ती महाजन, शासकीय आयुर्वेद महाविद्यालयाचे अधिष्ठता डॉ अनिल काळे यांचे बहुमोल सहकार्य लाभले. 

योगप्रसार, शारीरिक-मानसिक आरोग्यासाठी योगाच्या प्रभावी उपयोगांवर संशोधनपर अभ्यास, आणि योग आयुर्वेद प्रशिक्षणात असलेल्या अनुभवामुळे ते या क्षेत्रातील मान्यताप्राप्त तज्ज्ञ आहेत. गेल्या 15 वर्षांपासून डॉ निलेश महाजन हे जीवनविद्या योग आयुर्वेद फौंडेशन या संस्थेच्या माध्यमातून योग व आयुर्वेद शास्त्राचा प्रचार आणि प्रसार करीत आहेत. अनेक कार्यशाळा व  योग शिबिरांच्या माध्यमातून त्यांनी 40000 पेक्षा अधिक लोकांना योगाचे मार्गदर्शन केले आहे. सुमारे 500 हुन अधिक विद्यार्थी त्यांनी घडविले आहेत जे योगशास्त्राचा प्रचार आणि प्रसार करीत आहेत.  

लोकांनी आयुर्वेद व योग साधना आपल्या दैनंदिन वापरामध्ये ठेवावी यासाठी ते अनेकांना मार्गदर्शन करीत असतात. योग आयुर्वेदाचे शास्त्रोक्त प्रशिक्षण मिळण्यासाठी त्यांनी बारामतीमध्ये पहिल्या योग महाविद्यालयाची स्थापना केली आहे. ज्यामध्ये बारामती, महाराष्ट्र व पूर्ण भारतातून विद्यार्थी योगाचे शिक्षण घेत आहेत. 

योग आयुर्वेदातील विविध सेमिनार, कार्यशाळा यामध्ये त्यांचा सहभाग असतो. अनेक शोधपत्रिकांमध्ये त्यांचे शोध निबंध , तसेच मासिके ,वृत्तपत्रातून त्यांचे लेख प्रकाशित झाले आहेत.

बारामती व पंचक्रोशीतील नागरिकांना शास्त्रोक्त आयुर्वेद व योग उपचार देण्यासाठी त्यांच्या मार्गदर्शन व प्रयत्नातून लवकरच सुसज्ज असे निवासी आयुर्वेद,निसर्गोपचार व योग उपचार व संशोधन केंद्र कार्यान्वित होणार आहे.

डॉ भक्ती महाजन यांचा लोकमत मीडिया ग्रुप तर्फे सन्मान

डॉ भक्ती महाजन यांचा लोकमत मीडिया ग्रुप तर्फे सन्मान 

महिला दिनाचे औचित्य साधत त्यांच्या आयुर्वेद, योग व आरोग्य क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्याचे कौतुक 

          बारामतीतील सुप्रसिद्ध डॉ भक्ती महाजन यांना आयुर्वेद व योग क्षेत्रातील त्यांच्या उल्लेखनीय कार्याबद्दल लोकमत मिडिया ग्रुप चे संपादक श्री संजय आवटे यांच्या हस्ते नुकतेच गौरविण्यात आले.  जागतिक महिला दिनाचे औचित्य साधून बारामतीतील विविध क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या महिलांना लोकमत मीडिया ग्रुप तर्फे सन्मानित करण्यात आले. लोकमत मीडिया ग्रुप चे चेअरमन डॉ विजय दर्डा यांची स्वाक्षरी व संदेश असलेल्या सन्मानचिन्ह देऊन त्यांचा सत्कार करण्यात आला.   

         डॉ भक्ती महाजन हे गेल्या १५ वर्षांपासून बारामती मध्ये आयुर्वेद व योगोपचार तज्ज्ञ म्ह्णून कार्य करीत आहेत. आपला वैद्यकीय व्यवसाय सांभाळून त्या समाजकार्यामध्येही अग्रेसर असतात. योगशास्त्राच्या माध्यमातून महिलांना येणाऱ्या अडचणी सोडविण्यासाठी त्या त्यांना मदत करीत असतात. बारामतीतमध्ये प्रथमच सुरु झालेल्या योग महाविद्यालयाच्या त्या संचालक आहेत.  महिलांसाठी अनेक मोफत योग शिबिरांचे आयोजन त्यांनी केले आहे. अनेक राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय जर्नल मध्ये त्यांचे शोध निबंध प्रकशित झाले आहेत. भारतीय तत्वज्ञानाची आवड असल्याने आयुर्वेदाच्या पदवी सोबतच त्यांनी योग आणि संस्कृत विषयामध्ये पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे. आधुनिक युगातील महिला घर सांभाळून, आता घरातील इतर कार्यानाही हातभार लावत आहेत. हे करीत असताना त्यांची जी ओढाताण होते त्याचा परिणाम त्यांच्या आरोग्यावर होत असतो. त्यासाठी सर्व महिलांनी योगसाधना करणे, योग तत्वज्ञान आत्मसाद करणे आणि व्यवहारामध्ये अमलात आणणे गरजेचे आहे असे त्यांचे मत आहे.      

लोकमत मिडिया ग्रुप चे बारामतीतील वरिष्ठ पत्रकार श्री प्रशांत ननावरे यांनी यासाठी सहकार्य केले. 

 

 ताणतणाव निवारणासाठी नियमित योगाभ्यास आवश्यक

सोमेश्वरनगर मधील शरदचंद्र पवार इन्स्टिटयूट ऑफ टेक्नोलोंजि महाविद्यालयात ताणताणाव व्यवस्थापनावर व्याख्यान 
भावी इंजिनिअर विद्यार्थ्यांना डॉ महाजन यांचा मूलमंत्र

                                        

सोमेश्वरनगर मधील शरदचंद्र पवार इन्स्टिटयूट ऑफ टेक्नोलोंजि च्या विद्यार्थ्यांना 'ताणतणाव नियोजन आणि व्यक्तिमत्व विकास' या विषयावर बारामतीतील आयुर्वेद तज्ज्ञ डॉ निलेश महाजन यांच्या व्याख्यानाचे आयोजन केले होते. 

आजचे विद्यार्थी उद्या देशाचे प्रतिनिधित्व करणार आहेत, त्यामुळे विद्यार्थीदशेत आरोग्यपूर्ण चांगल्या सवयी आत्मसाद करणे आवश्यक आहे, त्यासाठी योग्य प्रमाणात आहार,झोप , योग्य व्यक्तींची संगत, नियमित योगासने प्राणायाम यांचा समावेश आपल्या दिनक्रमात केला पाहिजे.  

योग आपल्या शरीर आणि मनाचा समन्वय साधण्यासाठी मदत करतो. हा समन्वय  साधण्यासाठी श्वसन क्रिया, मेंदूची कार्यक्षमता वाढविणाऱ्या क्रिया, एकाग्र ध्यान प्रक्रिया यांचे प्रशिक्षण देण्यात आले. 

या  कार्यक्रमाला प्राचार्य हजारे एस के, प्राध्यापक धापटे एस एन ,बनकर एस जी उपस्थित होते. योग शिक्षक बनकर पी एस यांनी प्रास्ताविक केले, शिंदे पी जे यांनी आभार मानले. 

Dr Nilesh Mahajan's Stress Management training to Students of Government Ayurveda College, Baramati, Pune, Maharashtra, India, 413115

वैद्यकीय विद्यार्थ्यांनी तणाव व्यवस्थापन शिकणे आवश्यक : डॉ निलेश महाजन 

बारामतीतील शासकीय आयुर्वेद महाविद्यालयात तणाव व्यवस्थापनावर व्याख्यान 

बारामतीतील शासकीय आयुर्वेद महाविद्यालयात महाराष्ट्र आरोग्य विज्ञान विद्यापीठाच्या बहि:शाल शिक्षण मंडळाच्या विद्यमाने 'तणाव व्यवस्थापन' या विषयावर व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले होते. बारामतीतील आयुर्वेद व योगोपचार तज्ञ डॉ निलेश महाजन यांनी आयुर्वेदाच्या प्रथम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांना आणि शिक्षकेतर कर्मचारी अशा ६५ जणांना तणाव म्हणजे काय, त्याचा शरीरावर होणार परिणाम, तणाव व्यवस्थापनासाठी योग प्रक्रिया, ध्यानाचे सोपे प्रकार यांचे धडे दिले. 

                                                                                                                                           

                                         

 आपल्या अपेक्षा आणि वास्तविकता यामधील फरक तणाव निर्माण करीत असतो, त्यामुळे यातील फरक कमी करण्याचे प्रयत्न म्हणजेच तणाव व्यवस्थापन होय. चुकीचे ज्ञान, अहंकार, इंद्रियांच्या मागे धावणे, द्वेष, लोभ या गोष्टी आपल्या अपेक्षा वाढवितात त्यामुळे तणावात भर पडते. योगाभ्यास , योग तत्वज्ञाना मुळे  शरीर , मन, इंद्रिय, बुद्धी यांसारख्या सूक्ष्म व अंतर्गत हालचाली आपल्याला नियंत्रित करता येतात आणि वास्तविकतेची जाणीव होते. यांचे व्यवस्थापन हे आपल्या पुढील यशस्वी आयुष्यासाठी आवश्यक आहे. वास्तविकता लक्षात येण्यासाठी दैनंदिन सराव, मेहनत, वेळेचे नियोजन, शिस्त अंगीकारणे गरजेचे आहे. ज्यामुळे तणाव कमी होती आणि मनुष्य आपल्या जीवनात यशस्वी होतो. असे डॉ निलेश महाजन यांनी सांगीतले.  

आपण वैद्यकीय चे विद्यार्थी असलो तरी एक माणूस म्ह्णून आपल्यावरही अप्रत्यक्ष तणावाचा परिणाम होत असतो, त्यामुळे तणाव व्यवस्थापनासाठी डॉ महाजन यांनी सांगितलेल्या योग क्रिया, ध्यान, मेंदूचा विकास करणारे व्यायाम सर्वानी आत्मसाद करावे असे कार्यक्रमाचे अध्यक्ष डॉ प्रशांत साळी यांनी सांगितले. 

कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालयाचे अधिष्ठाता डॉ अनिल काळे, डॉ सूर्यकांत रोकडे, डॉ प्रशांत साळी, डॉ क्षितिज गर्गे, डॉ सुरज भुंजे, डॉ विजय पाटील, डॉ कल्याणी शेवाळकर, डॉ मनीषा पाटील, डॉ प्रियांका केंगळे, डॉ सारिका अष्टेकर ,डॉ श्वेता जाधव, सचिन रणमोडे यांनी सहकार्य केले. 

Dr NIlesh Mahajan's 5 Days Yoga Workshop for FY Biotechnology, Computer Science and Food Technology

5 Days Yoga Workshop for FY  Biotechnology, Computer Science and Food Technology

 विद्या प्रतिष्ठानच्या विद्यार्थ्यांनी केला योगाभ्यास

योगविद्या वाचस्पती डॉ निलेश महाजन यांचे मार्गदर्शन 

बारामतीतील विद्याप्रतिष्ठानमध्ये नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार विज्ञान शाखेच्या बायोटेक्नोलॉजि,कॉम्प्युटर, फूड टेक्नोलॉजि च्या प्रथम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांसाठी 'उत्तम आरोग्यासाठी योगसाधना' या सहा दिवसीय योग कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात आले होते. एकूण १८० विद्यार्थ्यांनी यामध्ये सहभाग नोंदविला. बारामतीतील प्रसिद्ध योगाशिक्षक डॉ. निलेश महाजन यांनी व योग महाविद्यालयातील शिक्षकांनी विद्यार्थ्यांना योगाचे धडे दिले.

नवीन शैक्षणिक धोरणानुसार आता विद्यार्थ्यांसाठी योग, एन एस एस, कला क्रीडा, नृत्य, गायन, वादन, लघुपट अशा अनेक नवीन विषयांचा अंतर्भाव करण्यात आला आहे. शारीरिक आणि मानसिक आरोग्यासाठी योग हे अत्यंत प्रभावी आहे. सध्याच्या स्पर्धेच्या युगामध्ये विद्यार्थ्यांमधील  ताणतणावाचा विचार करीता  त्यांच्या मध्ये योगाची गोडी लागणे गरजेची आहे, ज्यामुळे ते त्यांच्या पुढील आयुष्यामध्ये स्वतःचा विकास करू शकतील यासाठी या 6  दिवसीय कार्यशाळेचे आयोजन केले असल्याचे मत प्राचार्य भारत शिंदे यांनी केले.           

विद्यार्थी हा पालकांच्या अपेक्षा, स्वतःची क्षमता आणि बाहेरील सपर्धात्मक युग यामध्ये सतत अप्रत्यक्ष तणावाखाली असल्याचे जाणविते. योगाच्या मध्यामातुन एकाग्रता, स्मरण शक्ती, भावनात्मक शक्तीचा विकास होऊन विद्यार्थ्यांमध्ये सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी योगशास्त्राचा आभास करणे आवश्यक असल्याचे मत या कार्यशाळेचे मुख्य समन्वयक  विजय काकडे यांनी सांगितले. 

विद्यार्थीदशेपासून जर आपण योगाभ्यास सुरवात केला तर आपल्या क्षमतांचा विकास होऊन  पुढील व्यावसायिक जीवनामध्ये येणाऱ्या शारीरिक - मानसिक तणावाला यशस्वीपणे सामोरे जाता येते. शरीर, श्वास आणि मन यांच्या समन्वयाचा अभ्यास आपल्याला यशस्वी बनवितो. असे मत डॉ निलेश महाजन यांनी सांगितले.

या  कार्यशाळेमध्ये विद्यार्थ्यांना श्वासावर आधारित योगासने, सूर्यनमस्कार आणि त्याचे प्रकार, प्राणायामाच्या पूर्वतयारीसाठी आवश्यक श्वसन प्रक्रिया, ध्यान प्रक्रिया शिकविण्यात आल्या. योगशास्त्रातील योगिक शुध्दीक्रियांची माहिती, त्यांचे उपयोग याची शास्त्रोक्त माहिती देण्यात आली. शिबीर यशस्वी करण्यासाठी डॉ श्वेता जाधव, धनश्री तोडकर, अनुराधा कुलकर्णी, हिनाकौसर अत्तार, सुनंदा बागल, मनीषा राणे, धन्वन्तरी पाटील, पल्लवी बनकर,अर्चना पोमणे यांनी सहकार्य केले. तसेच राष्ट्रीय सेवा योजना विषयाचे शिक्षण डॉ. मंगेश कोळपकर व मंगल गावडे यांनी दिले,  क्रीडा विषयी माहिती व ज्ञान लक्ष्मण मेटकरी, विशाल चव्हाण यांनी दिले. या उपक्रमाकरिता उपप्राचार्य डॉ. लालासाहेब काशीद, डॉ. राजेश शर्मा, डॉ. बोरसे, किशोर ढाणे व सुजाता पाटील यांचे बहुमोल सहकार्य लाभले.

Dr Nilesh Mahajan's Ayurved, Panchkarma, Yoga and Accupuncture Centre

SHarad Pride, 1st Floor, Opposite Hotel Neelam Palace, 

Late Gulabrao Dhawan Patil Chowk, Phaltan Road , Kasaba 

Baramati, Dist Pune , Pin 413102

For Appointment 9665823103

Jalneti Training Program by Dr Nilesh Mahajan

 

Jalneti Training Program by 

Dr Nilesh Mahajan

 (BAMS, PhD Yoga, Ayurved Yoga Consultant)

Dated 06/03/2025

मोफत जलनेती प्रशिक्षण शिबीर संपन्न

जीवनविद्या योग आयुर्वेद फौंडेशन चा उपक्रम

डॉ निलेश महाजन आणि डॉ भक्ती महाजन यांनी दिले प्रशिक्षण 

बारामतीतील जीवनविद्या योग आयुर्वेद फाउंडेशन तर्फे जिल्हा क्रीडा संकुल येथे जलनेती प्राशिक्षण शिबिराचे आयोजन केले होते. योगाचार्य डॉ निलेश महाजन आणि डॉ भक्ती महाजन यांनी  ४० साधकांना दृक्श्राव्य माध्यमातून आणि प्रत्यक्ष जलनेतीचे शास्त्रोक्त प्रशिक्षण दिले. 

योगशास्त्रातील योगिक शुद्धीक्रिया कमी प्रमाणात प्रचलित आहेत. शरीराची शुद्धी करण्यासाठी हठयोगामध्ये षटकर्माचा उल्लेख केला आहे.या शुद्धीक्रियांद्वारे शरीराच्या अंतर्गत विविध भागाची आपण शुद्धता करू शकतो. त्यातील जलनेती हि सर्वात सोपी आणि सहज करण्यासाखी क्रिया आहे. केवळ अज्ञान आणि भीती यामुळे सामान्य व्यक्ती या क्रिया करायला घाबरत असतो पण त्याचे प्रत्यक्ष ज्ञान मिळाले आणि योग्य मार्गदर्शन मिळाले तर आपण हे सहज करू शकतो. यासाठीच या शिबिराचे आयोजन केल्याचे डॉ निलेश महाजन यांनी सांगितले. 

                                         

जलनेती क्रियेमुळे नाकाची आणि श्वसन मार्गाची शुद्धता होते. नियमित जलनेती अभ्यासाने वारंवार होणारी सर्दी, मायग्रेन, डोळ्याचे आजार, दमा , दीर्घकालीन खोकला यासारख्या आजारांवर जलनेतीचा चांगला फायदा होतो. असे योग महाविद्यालयाच्या संचालिका डॉ भक्ती महाजन यांनी सांगितले. 

कार्यक्रम यशस्वी करण्यासाठी तालुका क्रीडा अधिकारी महेश चावले, डॉ श्वेता जाधव, सचिन रानमोडे, अश्विनी वायसे, नंदिनी खोमणे यांनी सहकार्य केले.

 

बारामती नगरपालिकेच्या योग शिबिराचा समारोप

योगविद्या वाचस्पती डॉ निलेश महाजन व डॉ भक्ती महाजन यांचे मार्गदर्शन

बारामती नगरपरिषदेच्या महिला व बालकल्याण विभागातर्फे प्रतिभा महिला प्रशिक्षण योजना 2024-25 अंतर्गत गेल्या दोन महिन्यांपासून महिलांसाठी सकाळी 6.30 ते 7.30 वाजेपर्यंत मोफत योगासन प्राणायाम शिबिराचे आयोजन करण्यात आले होते. बारामतीतील प्रसिद्ध आयुर्वेद व योगोपचार तज्ञ डॉ निलेश महाजन व डॉ भक्ती महाजन यांनी महिलांना मोफत योगाचे धडे दिले. नागरपालिकेतर्फे नाव नोंदणी केलेल्या 65 आणि इतर 30 अशा  95 महिलांनी या शिबिराचा लाभ घेतला. तालुका क्रीडा अधिकारी महेश चावले यांच्या हस्ते योग प्रशिक्षण यशस्वीपणे पूर्ण केलेल्या महिलांना प्रमाणपत्र वाटप करण्यात आले. 

बारामती नगरपालिकेतर्फे महीलांसाठी नावीन्यपूर्ण उपक्रमांचे आयोजन करण्यात येते, या योग शिबिराचाही आरोग्याच्या दृष्टिकोनातून अनेक महिलांना   लाभ होत आहे. नियमित योग केल्याने शरीरामध्ये ऊर्जा निर्माण होते, स्नायूंची कार्यक्षमता वाढते, मन प्रसन्न होते त्यामुळे महिलांनी नियमीत योग करावा. असे मत मुख्याधिकारी महेश रोकडे यांनी व्यक्त केले. 

आरोग्य ही काळाची गरज आहे, योगामुळे सर्वांगीण आरोग्याचा विकास होतो. कोणतीही गोष्ट हातातून गेल्यानंतर आपल्याला त्याची किंमत कळते. त्यामुळे आरोग्य हातातून जाण्यापूर्वीच आरोग्यासाठी चांगल्या सवयी मध्ये स्वतःला गुंतवावे. असे मत महेश चावले यांनी व्यक्त केले.

धावपळीच्या युगात आजच्या महिला या संपूर्ण कुटुंब व्यवस्थापन करीत असतात,त्यासाठी त्यांनी स्वतःच्या आरोग्याची काळजी घेणे हे ही महत्वाचे आहे. नियमित योग केल्याने मासिक पाळीच्या तक्रारी, हार्मोन चे असंतुलन, शारीरिक थकवा कमी होऊन आरोग्य सुधारते असे मत शिबिराच्या प्रमुख मार्गदर्शिका डॉ भक्ती महाजन यांनी व्यक्त केले.

 याशिबिरा दरम्यान तालुका क्रीडा अधिकारी महेश चावले, महिला व बाल कल्याण विभागाच्या प्रमुख सोनाली राठोड यांनी भेट दिली.

शिबीर यशस्वी करण्यासाठी नगरपालिकेच्या कविता खरात, स्वाती सोनावणे, योग महाविद्यालयाचे विद्यार्थी नंदिनी खोमणे, डॉ श्वेता जाधव, अश्विनी वायसे, सचिन रणमोडे यांनी सहकार्य केले.